Ara
Close this search box.

Kompansatör, bir veya daha fazla esnek eleman içeren herhangi bir düzenektir. Kompansatörler, esnekliğe ihtiyaç duyulan boru sistemlerinde veya basınçlı kaplarda meydana gelen boyutsal değişimleri karşılamak için kullanılır. Kompansatörler en yaygın olarak şunları karşılamak için kullanılır:

Tek katlı körük
Tek Katlı Körük
Çok katlı körük
Çok Katlı Körük

Kompansatörün Parçaları

Kompansatör; körük, aksesuarlar ve uç bağlantılarından oluşur.

Kompansatörün dalga ve katmanları
Kompansatörün dalga ve katman / katları

Kompansatörler Neden Tercih Edilir?

Kompansatör kullanmak için birçok neden vardır.

  1. Küçük bir alanda büyük hareketleri karşılayabilirler
  2. Çok esnektirler; boru sistemine veya kap duvarlarına daha düşük kuvvetler uygulanır (basınç kuvveti hariç)
  3. Bakım gerektirmezler
  4. Doğru tasarlandıklarında uzun ömürlüdürler
  5. Her yöndeki hareketleri karşılayabilirler (burulma hariç)

Kompansatörlere Alternatifler

Kompansatörlere alternatifler mevcuttur ancak hepsinin birçok dezavantajı vardır.

Boru Döngüleri (Omegalar)

Boru döngüleri, bir boru sistemine esneklik kazandırmanın en temel yoludur.

Boru Döngülerinin Dezavantajları:

  1. Alan sınırlıysa boru döngüleri kullanılamaz
  2. Sınırlı esneklik
  3. Yalnızca boru ekseni doğrultusundaki hareketleri karşılayabilirler
  4. Pig kullanımı için uygun olmayabilir
  5. Basınç kayıplarına neden olabilirler

Kayar Tip Kompansatör

Kayar tip kompansatörler büyük eksenel hareketleri karşılayabilir ancak yanal veya açısal hareketler için uygun değildir. Bakım gerektirirler ve yüksek basınçlarda sızdırmazlık sorunları yaşanabilir.

Kompansatör Tipleri

Üniversal ve Tekli Kompansatör

Tekli kompansatör tek bir körükten oluşur ve 3 hareket türünün tamamını karşılamak için kullanılır. Üniversal kompansatör 2 körükten oluşur ve 3 hareket türünün tamamını karşılayabilir.

Tekli kompansatör
Tekli kompansatör
Üniversal kompansatör
Üniversal kompansatör

Üniversal Kompansatör

Üniversal kompansatörler, tekli bir kompansatörün karşılayabileceğinden daha fazla yanal hareket gereken durumlarda en kullanışlı çözümdür. Körükler arasındaki mesafe ne kadar uzun olursa karşılayabilecekleri yanal hareket de o kadar fazla olur.

Körük ara parçalı üniversal kompansatör
Körük ara parçalı üniversal kompansatör
Boru ara parçalı üniversal kompansatör
Boru ara parçalı üniversal kompansatör

Gergi Çubukları ve Limit Çubukları

Gergi çubukları ve limit çubukları, kompansatör montajına bağlanan çubuk veya lama şeklindeki düzeneklerdir. Körüğün basınç kuvvetlerini ve müşteri tarafından belirtilen dış kuvvetleri taşımak üzere tasarlanırlar.

Gergi çubukları ve limit çubukları
Gergi Çubukları ve Limit Çubukları

Gergi Çubukları ile Limit Çubukları Arasındaki Fark

Gergi çubukları, normal çalışma sırasında körüğün basınç itkisinin tamamını sürekli olarak karşılar ve yalnızca yanal hareketlere izin verir. Yalnızca yanal harekete izin verilmesi için konik pullar kullanılmalıdır. Kontrol çubukları ise daha çok emniyet düzeneği görevi görür. Ana sabit noktanın hasar görmesi durumunda körüğün aşırı uzamasını veya aşırı sıkışmasını önlerler.

Basınç altında sınırlandırılmayan körüğün uzaması
Basınç altında olup sınırlandırılmayan körük uzar

Basınç Dengeli Kompansatör

Basınç dengeli kompansatörler, eksenel hareketlere izin verirken körüğün basınç kuvvetlerini sürekli olarak karşılar.

Düz basınç dengeli kompansatör
Düz Basınç Dengeli Kompansatör
Dirsek basınç dengeli kompansatör
Dirsek Basınç Dengeli Kompansatör

Menteşeli Kompansatör

Menteşeli kompansatör, körüğün basınç kuvvetini sürekli olarak karşılarken yalnızca tek bir düzlemde açısal dönmeye izin verecek şekilde tasarlanmıştır.

Menteşeli kompansatör
Menteşeli Kompansatör
Menteşeli kompansatör seti
Menteşeli kompansatörler, en etkili sonucu vermesi için 2’li veya 3’lü setler halinde kullanılmalıdır

Kardan Mafsallı Kompansatör

Kardan mafsallı kompansatör, körüğün basınç kuvvetini sürekli olarak karşılarken her düzlemde açısal dönmeye izin verecek şekilde tasarlanmıştır.

Kardan mafsallı kompansatör
Kardan Mafsallı Kompansatör

Dıştan Basınçlı Kompansatör

Büyük eksenel hareketler gerektiğinde, bu hareketleri karşılamak ve iyi bir çevrim ömrü sağlamak için dalga sayısının artırılması gerekir. Ancak dalga sayısının artırılması yanal yay katsayısını düşürür ve körüğün iç basınca karşı dayanımını azaltarak burkulmaya, yani kolon burkulmasına (column squirm) neden olur. Bu sorunu aşmak için kolon burkulmasını önlemek amacıyla körüğe dıştan basınç uygularız. Bu düzende akışkan borunun içinde ancak körüğün dışındadır. Böylece körüğe dıştan basınç uygulanır ve körüğün burkulması engellenir. Kompansatör sıkıştığında körük uzar, kompansatör uzadığında ise körük sıkışır.

Dıştan basınçlı kompansatör
Dıştan Basınçlı Kompansatör

EJMA’ya Göre 1 ÇEVRİM Tanımı

Kompansatör nötr konumdan başlar ve ilk tasarım konumuna hareket eder. Ardından başlangıç noktasından geçerek ikinci tasarım konumuna hareket eder. Sonra tekrar başlangıç konumuna döner. Birden fazla hareket türü varsa bunların tamamından geçer. Bu, eş zamanlı hareketlerle 1 çevrimdir. 1 çevrim için aynı anda yalnızca tek bir hareket türü dikkate alınıyorsa buna eş zamanlı olmayan hareket denir.

Kompansatör Bağlantı Tipleri

Bağlantı tipi müşteri tarafından belirtilmelidir.

Döner (Gezer) Flanşlar (Vanstone)

Döner flanşlar şu durumlar için idealdir:

Döner flanşlar yüksek basınçlı uygulamalar için önerilmez. Bu düzende körük veya boru flanşa kaynaklanmaz. Flanş kendi ekseni etrafında serbestçe dönebilir.

Döner flanşlı bağlantı
Döner Flanşlı Bağlantı
Döner flanş bağlantı detayları
Döner (Gezer) Flanş (Vanstone) Bağlantı Detayları

Sabit (Kaynaklı) Flanşlar

Sabit flanşlar şu durumlarda kullanılır:

Bu düzende körük veya boru flanşa kaynaklanır. Flanş kendi ekseni etrafında serbestçe dönemez.

Sabit flanşlı bağlantı
Sabit Flanşlı Bağlantı
Sabit kaynaklı flanş bağlantı detayları
Sabit (Kaynaklı) Flanş Bağlantı Detayları

Kaynak Boyunları (Boru Uçları)

Kaynak boyunları şu durumlarda kullanılır:

Boru flanştan daha ucuz olduğu için daha ekonomiktirler. Conta gerektirmezler. Bu düzende körük bir boruya kaynaklanır.

Kaynak boyunlu bağlantı
Sabit (Kaynaklı) Flanşlar
Sabit kaynaklı flanş bağlantı detaylarıKaynak boyunları detayları
Kaynak Boyunları (Boru Uçları) Detayları

İç Kovan (Liner)

İç kovanlar genellikle haddelenmiş ve boyuna kaynaklanmış paslanmaz çeliklerden üretilir. Daha kalın karbon çelik malzemeden veya Hardox ya da nikel alaşımları gibi malzemelerden de üretilebilirler.

Kompansatör iç kovanı
Kompansatör İç Kovanı (Liner)

İç kovanların birçok işlevi vardır:

  1. Akışkan aşındırıcıysa körüğü akışkandan koruyabilirler
  2. Akışı (akışkanı değil) körükten uzak tutarak körükte akış kaynaklı olası titreşimleri önlerler
  3. Akışı düzgünleştirerek basınç kayıplarını azaltırlar

Ancak akış alanı çok fazla daraltılırsa iç kovanlar basınç düşüşüne neden olabilir.

İç kovan kalınlığını etkileyen başlıca faktörler:

Dış Muhafaza (Kılıf)

Dış muhafazalar, körüğün dış yüzeyine sınırlı koruma sağlamak için kullanılır. Dış muhafaza kullanımı, körüğü sevkiyat, taşıma ve montaj sırasında oluşabilecek mekanik hasarlara karşı korumanın nispeten ekonomik bir yoludur ve kritik kompansatörler için kesinlikle önerilir. Standart uygulama, sökülebilir muhafaza talep edilmesidir. Sökülebilir muhafazalar, müşterilerin montajdan önce körüğü muayene etmesine olanak tanır.

Kompansatör dış muhafazası
Kompansatör Dış Muhafazası (Kılıf)

Takviye Halkası

Takviye halkaları dalgaların arasında kullanılır ve dalga diplerine sıkı şekilde oturur. Temel amaçları körüğü iç basınca karşı güçlendirmektir.

Takviye halkası
Takviye Halkası
Takviye halkası detayları
Takviye Halkası Detayları

Test Edilebilir Körükler

Her katman tam basınca göre tasarlanır. İç kat hasar görürse sızıntı algılama düzeneği kullanıcıyı uyarır ve yeni ünite sipariş edilene kadar ünite güvenli şekilde çalışmaya devam eder.

Kompansatörlerde Ön Ayar

Kompansatörlerde ön ayar, körüğün nötr boyundan veya şeklinden farklı bir boyda ya da şekilde monte edilmesi anlamına gelir. Ön ayar, kompansatörün nötr boyda monte edildiği duruma göre daha fazla hareket karşılamasını sağlar. Büyük deplasmanlı uygulamalarda çok faydalıdır. Ön ayar en yaygın olarak çubuklar kullanılarak uygulanır.

Kompansatörlerde Ön Ayar – Örnek

Bu durumda körüğün ayar boyu 400+100=500 mm’ye uzatılabilir. Ünite bu konumda sevk edilir ve monte edilir. Çalışma sırasında körük 200 mm sıkışır ve (500 mm-200 mm) 300 mm ayar boyuna gelir. Körük 200 mm sıkışmış olmasına rağmen bu, nötr boydan yalnızca 100 mm (400 mm-300 mm) daha kısadır. Çevrim ömrü yine 200 mm sıkışmaya göre hesaplanır.

Körük Kararsızlığı

Burkulma (squirm), körüğün kararsızlığıdır. Burkulma, yorulma ömrünü ve basınç taşıma kapasitesini düşürerek körük performansını büyük ölçüde azaltabilir.

İki tür burkulma vardır

  1. Düzlem içi burkulma – Çoğunlukla büyük çaplı, kısa boylu körüklerde görülür
  2. Kolon burkulması – Çoğunlukla küçük çaplı, uzun boylu körüklerde görülür

Düzlem İçi Burkulma

Düzlem içi burkulmanın en önemli özelliği, bir veya daha fazla dalganın eğilmesi ya da yamulması nedeniyle dalgaların artık körük eksenine dik olmamasıdır. Dalgalar artık birbirine paralel değildir ve patates cipsi gibi görünür.

Körükte düzlem içi burkulma
Körükte Düzlem İçi Burkulma

Kolon Burkulması

Kolon burkulması, körüğün orta bölümünün belirgin şekilde yana kayması olarak tanımlanır. Tekli körüklerde bu, körüğün ortasıdır. Üniversal kompansatörlerde ise ara parça kayar veya döner.

Körükte kolon burkulması
Körükte Kolon Burkulması

Körüklerde Titreşim

Metal körükler, titreşimin yüksek frekanslı ve düşük genlikli olduğu uygulamalarda kullanılabilir. Pistonlu makineler gibi düşük frekanslı ve yüksek genlikli uygulamalar için uygun değildir. Ayrıca akış hızlarının yüksek olduğu durumlarda körük bölümünde oluşan türbülanslı akış, akış kaynaklı titreşime yol açabilir. Bu durum körüğün çevrim ömrünü büyük ölçüde azaltabilir. Akış kaynaklı titreşim, iç kovan kullanılarak kolayca önlenebilir.

Körüklerde Rezonans

Tüm cisimler, doğal frekans adı verilen belirli bir hızda titreşme eğilimindedir. Bir cisim, doğal frekansına eşit veya ona çok yakın bir frekansta titreşimlere ya da düzenli darbelere maruz kaldığında güçlü şekilde titreşir. Bu olaya rezonans denir. Mekanik rezonans, meydana geldiği cismi tahrip edecek kadar güçlü titreşimler oluşturabilir. Körüklerin sistem titreşimlerinden kaynaklanan rezonansı önleyecek şekilde tasarlanması için formüller mevcuttur.

Lens Kompansatörler

Lens kompansatörlerin özellikleri şunlardır:

Lens Kompansatörlerin Avantajları

  1. Göçükler, ince katlı körüklerde gerilme yığılmalarına yol açar ve zamanla yorulma çatlaklarına neden olur. Lens körükler mekanik hasara ince cidarlı körüklerden daha iyi dayanır.
  2. Kalın cidarlı körüklerde kaynakla onarım yapılabilir
  3. Lens körüklerin daha kalın cidarı korozyona karşı daha iyi dayanır.
  4. Karbon çelik malzeme kullanılabilir
Lens körüğün mekanik hasara dayanımı
Lens körükler mekanik hasara ince cidarlı körüklerden daha iyi dayanır

Körük Malzemeleri

Körük elemanı için doğru malzemenin seçilmesi çok önemlidir. İnce katlı körükler herhangi bir korozyon payı olacak şekilde tasarlanmaz. Körük katmanları zaten ince olduğundan korozyona yer yoktur. Körük malzemesinin doğru seçilmesi çok önemlidir. Yapı malzemelerini belirlemek müşterinin sorumluluğundadır.

Körükte gerilmeli korozyon çatlaması
Körükte Gerilmeli Korozyon Çatlaması

Kauçuk Kompansatörler

Kauçuk kompansatörler, boru sistemlerinin hareketleri, titreşimleri veya gürültüyü sönümlemesine yardımcı olur. Boru sisteminin ve bağlı ekipmanların hizmet ömrünü uzatır. Doğal veya sentetik elastomerlerden ya da floroplastiklerden üretilen esnek ünitelerdir. Gerektiğinde körüğe takviye (çelik, naylon veya aramid) eklenir. Enerji santralleri, proses tesisleri, kağıt ve selüloz fabrikaları, ısıtma ve havalandırma sistemleri, sıhhi tesisat, gemi inşaatı, offshore tesisler, baca gazı arıtma sistemleri, kimya veya petrokimya tesisleri kauçuk kompansatör uygulamalarından faydalanabilir.

Kauçuk kompansatör

Kauçuk Kompansatörlerin Avantajları

Kaynak Boyunlu Kompansatörler

Eksenel hareketin istendiği yerlerde kaynak boyunlu kompansatörler kullanılır. Karbon çelik veya paslanmaz çelik boru bağlantılarıyla donatılırlar. Her yöndeki hareketleri karşılayabilmelerine rağmen esas olarak eksenel hareketler için kullanılırlar. Daha yüksek yanal hareketleri karşılamak için çift körüklü olabilirler. Kaynak boyunlu kompansatörler; sıcak ve soğuk su boru hatlarında, bölgesel ısıtma boru hatlarında, buhar hatlarında, gemi inşaatı ve egzoz sistemlerinde, jeotermal su uygulamalarında, kimya, demir-çelik, kağıt ve selüloz endüstrilerinde kullanılır.

Yeni, kullanılmamış kaynak boyunlu metal kompansatör örneği

Kaynak Boyunlu Kompansatörlerin Avantajları

Sabit Flanşlı Kompansatörler

Kaynaklı karbon çelik veya paslanmaz çelik flanşlarla donatılırlar. Egzoz gazı, sıvı akışkan ve buhar dahil olmak üzere çeşitli endüstriler için uygundurlar. Körükler en güncel EJMA standartlarına göre tasarlanır. Sabit flanşlı kompansatörler, daha yüksek yanal hareketleri karşılamak üzere tasarlanmış çift körüklü olabilir. Sabit flanşlı kompansatörler

Sabit Flanşlı Kompansatörlerin Avantajları

• Hızlı bağlantı • Kolay montaj • Döner flanşlı kompansatörlere göre daha yüksek basınç • Kolay değiştirilebilir

Döner Flanşlı Kompansatörler

Döner flanşlı kompansatörler karbon çelik veya paslanmaz çelik flanşlarla (EN, ASME veya talebe göre) donatılır. Egzoz gazı, sıvı akışkan ve buhar dahil olmak üzere çeşitli endüstriler için uygundurlar. Körükler en güncel EJMA standartlarına göre tasarlanır. Döner flanşlı kompansatörler, daha yüksek yanal hareketleri karşılamak üzere tasarlanmış çift körüklü olabilir. Döner flanşlı kompansatörler

Döner Flanşlı Kompansatörlerin Avantajları

• Hızlı bağlantı • Mevcut flanş merkezlemesine uyum için kolay montaj • Kolay değiştirilebilir • Karbon çelik flanş, körük sayesinde akışkandan korunur

Dikdörtgen Kompansatörler

Düşük basınçlı uygulamalarda üç boyutlu hareketleri karşılamak için dikdörtgen metal kompansatörler kullanılabilir. Dikdörtgen kompansatörler çoğunlukla havalandırma sistemlerinde, kanallarda ve egzoz sistemlerinde kullanılır.

Dikdörtgen kompansatör

Lens Körükler

Boru hatları, kanallar ve basınçlı kaplardaki ısıl genleşme sorunları için lens körükler, geleneksel ince cidarlı metal körüklere kıyasla doğru çözüm olabilir. Kalın cidarlı kompansatörler, ince cidarlı kompansatörlerin yeterli olmadığı ısı eşanjörlerinde ve büyük çaplı boru sistemlerinde tercih edilir. Kimya, madencilik, demir-çelik endüstrileri, enerji santralleri ve çimento fabrikaları lens körük uygulamalarından faydalanır.

Lens körüklü kompansatör

Lens Körüklerin Avantajları

• Lens körükler mekanik hasara ince cidarlı körüklerden daha iyi dayanır • Lens körüklerin daha kalın cidarı korozyona karşı daha iyi dayanır • Tesis bakım personeli kalın cidarlı körüklerde kaynakla onarım yapabilir • Yoğuşma suyu birikmesini önlemek için dalga tabanına drenaj bağlantıları eklenebilir • Sınırsız dalga yüksekliği • Kalın cidarlı, yüksek dalgalı yapı dayanıklıdır ve uzun ömürlüdür

Kompansatör Siparişlerini Nasıl İşliyoruz?

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir